Ruch piłsudczykowski w Polsce

 

Tradycja niepodległościowa związana z Józefem Piłsudskim odżyła w wolnej Polsce. Transformacja ustrojowa zapoczątkowana w 1989 r. uaktywniła legendę i kult Marszałka Józefa Piłsudskiego. Stworzyła dla wielu powstających stowarzyszeń i organizacji niepodległościowych nowe, jakże pełniejsze możliwości artykułowania swoich idei i zamierzeń. Rodziła - po mrocznych latach totalitarnego zniewolenia - potrzebę wypełnienia luki w świadomości społecznej, powrotu do tradycji, wartości narodowych. Odżyła ze szczególną mocą by materializować się w postaci licznych pomników, obelisków i tablic upamiętniających Jego dokonania i czyny, w przyjmowanych przez instytucje, szkoły, jednostki patronatach, w nazewnictwie Jego nazwiskiem ulic, placów i parków. Analizując współczesne tradycje związane z upamiętnianiem Marszałka Józefa Piłsudskiego w działalności organizacji społecznych i niepodległościowych oraz stowarzyszeń kombatanckich w Warszawie po 1988r. należy wyodrębnić działania zmierzające do: odtworzenia lub odbudowania zniszczonych pomników; obelisków, głazów z inskrypcją; tablic i epitafiów; przywrócenia dawnych nazw instytucjom, uczelniom, szkołom, ośrodkom kultury; placom, ulicom, skwerom; powołanie związków i stowarzyszeń. Należy podkreślić, iż w dziedzinie kultywowania tradycji związanych z Marszałkiem Józefem Piłsudskim, propagowanych i realizowanych przez instytucje pozarządowe, związki kombatanckie, stowarzyszenia niepodległościowe oraz organizacje społeczne, dominującym czynnikiem pozostaje powrót do obchodów rocznic, świąt narodowych i środowiskowych. W zakresie popularyzowania myśli i idei Marszałka, nader istotną rzeczą są organizowane sesje popularno- naukowe, konkursy wiedzy o życiu i działalności Józefa Piłsudskiego, zloty patronackie szkół noszących jego imię celem wymiany doświadczeń związanych z kultywowaniem tradycji. Jak już wcześniej sygnalizowałem, znaczącą rolę w upamiętnianiu Józefa Piłsudskiego i kultywowaniu tradycji niepodległościowych mają stowarzyszenia i organizacje niepodległościowe, które w zapisach statutowych zawarły zadanie: propagowania myśli, idei, życia i działalności Józefa Piłsudskiego. Oto wybrane, działające na terenie Warszawy.

 

Stowarzyszenie - ZWIĄZEK PIŁSUDCZYKÓW

 

 Związek Piłsudczyków powstał w 1989 r. z połączenia dwu organizacji: Duszpasterstwa Rodzin Legionistów i Peowiaków oraz Rodziny Legionistów i peowiaków im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. W Sądzie Wojewódzkim w Warszawie stowarzyszenie zostało zarejestrowane z dniem 28 czerwca 1989 r. Działa w oparciu o statut i deklarację programową. Skupia przedstawicieli środowisk niepodległościowych, kombatantów, ludzi nauki, kultury i sztuki, młodzież szkolną i strzelecką. Zrzesza ludzi, "którzy uznają za konieczne rozpowszechnianie i ugruntowanie idei niepodległościowej Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz nadrzędności służby państwu polskiemu w ramach systemu demokratycznego". Związek posiada kilka terenowych kół działających w różnych regionach kraju, m..in.: w Płocku, Gąbinie, Lublinie, Krakowie, Brwinowie i Warszawie. Podejmuje również działania aktywizujące współpracę z młodzieżą oraz z organizacją "Strzelec", w tym ze szkołami noszącymi imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. Rokrocznie odbywają się konkursy i olimpiady międzyszkolne dotyczące problematyki upamiętniania postaci J. Piłsudskiego oraz Ogólnopolski "Marsz Pierwszej Kompanii Kadrowej". Na Zjeździe w maju 1998 r. na prezesa Związku Piłsudczyków wybrano p. Jana Józefa Kasprzyka, członka organizacji "Strzelec". W dniach 9 - 10 listopada 1991 r. odbył się I Zjazd Piłsudczyków, który powołał Ogólnopolską Federację Piłsudczyków - jako forum wymiany doświadczeń i koordynacji działań służących propagowaniu myśli i idei Marszałka. Dla sprawnego kierowania Federacją powołano Radę, w skład której wchodzili przedstawiciele poszczególnych organizacji tworzących Federację. Przewodniczącym Rady został p. dr Zbigniew Motyczyński. Rada spotyka się okresowo w celu wymiany informacji o bieżących działaniach i zamierzonych przedsięwzięciach. Nadzwyczaj istotne były uchwały podjęte na II Ogólnopolskim Zjeździe Piłsudczyków, m.in.: Uchwała 2. II Ogólnopolski Zjazd Piłsudczyków ponawia apel I Zjazdu sprzed czterech lat do Prezydenta Rzeczypospolitej w sprawie reaktywowania istniejącego do1939 roku w Belwederze Muzeum Józefa Piłsudskiego. [...] Uchwała 4. II Ogólnopolski Zjazd Piłsudczyków zwraca się z prośbą do władz samorządowych stołecznego miasta Warszawy o odtworzenie w dawnym miejscu, przy placu Małachowskiego przed "Zachętą" przedwojennego pomnika Peowiaka. [...] Uchwała 12. II Ogólnopolski Zjazd Piłsudczyków domaga się przestrzegania prawa przez przywrócenie stosowania pełnych nazw Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie oraz Biblioteki Narodowej im. Józefa Piłsudskiego. Jako priorytet Rada stawiała sobie następujące zadania: powołanie w Warszawie Muzeum Czynu Niepodległościowego oraz reaktywowania w kraju Instytutu Piłsudskiego z siedzibą w Belwederze. Z uwagi na nieporozumienia organizacyjne Rada zawiesiła swoją działalność. Natomiast Związek Piłsudczyków nadal działa aktywnie na terenie kraju, cyklicznie organizując m.in.: obchody rocznicy śmierci Marszałka; obchody 15 sierpnia; tradycyjne spotkanie opłatkowe na Zamku Królewskim w Warszawie, Marsz Pierwszej Kompanii Kadrowej na trasie Kraków - Oleandry - Kielce; Ogólnopolski Konkurs Piosenki i Recytacji Poezji Legionowej i Żołnierskiej. Aktualnie obowiązki prezesa Związku Piłsudczyków pełni Jan Józef Kasprzyk.

 

STOWARZYSZENIE TRADYCJI ORĘŻA POLSKIEGO

IM. PIERWSZEGO MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO

 

Stowarzyszenie powstało w 1990 r. z inicjatywy kadry oficerskiej Wojska Polskiego, pracowników wojska, naukowców Uniwersytetu Warszawskiego oraz młodzieży akademickiej i harcerskiej. Obecnie skupia niezależnie od przynależności do innych organizacji weteranów i kombatantów, byłych żołnierzy zawodowych oraz młode pokolenie Polaków. Łączy ich potrzeba działania na rzecz upowszechniania i kultywowania tradycji oręża polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem kultywowania postaci i działalności Marszałka Józefa Piłsudskiego. Cele statutowe Stowarzyszenia TOP to: - kultywowanie patriotycznych tradycji oręża polskiego; - propagowanie dorobku organizacji kombatanckich w kraju i za granicą; - pozyskiwanie społecznych działań na rzecz wzbogacania zbiorów muzealnych; - ochrona i odbudowa miejsc pamięci narodowej związanych z historią oręża polskiego; - wspieranie działań na rzecz budowy Narodowego Muzeum Oręża Polskiego. Najbardziej intensywny okres działalności STOP przypadał na lata 1996 - 1998, w którym szczególną uwagę Zarząd Główny poświęcił sprawie propagowania i dokumentowania czynu zbrojnego Polonii. Z inicjatywy Stowarzyszenia powołano Komitet Budowy Pomnika Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej w Warszawie, by następnie: - uroczyście w dniu 10 listopada 1997 r.[ z udziałem Prymasa Polski, władz państwowych i wojskowych] wmurować i poświęcić kamień węgielny pod przyszły Pomnik na placu Grunwaldzkim [przy AL. Wojska Polskiego]; - odsłonić Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej w dniu 14 sierpnia 1998 r. Podobne przedsięwzięcia związane z upamiętnieniem Armii Błękitnej gen. Józefa Hallera, zrealizowano w sierpniu 1996 r. dokonując wmurowania tablicy w Katedrze Polowej WP oraz w Sanktuarium Bitwy Warszawskiej 1920 r. w Ossowie. Ponadto staraniem Stowarzyszenia Tradycji Oręża Polskiego przywrócono nazwę dla Fortu Marszałka J. Piłsudskiego przy ul. Idzikowskiej, zaś 13 sierpnia 1997 r. uroczyście odsłonięto kamień - obelisk upamiętniający to wydarzenie. W roku 1998 Stowarzyszenie uczestniczyło również w innych przedsięwzięciach upamiętniający czyn zbrojny oręża polskiego, wmurowując tablice i pomniki. Było fundatorem tablicy poświęconej pamięci rotmistrza W. Pileckiego na Żoliborzu, czy odsłoniętego 15 sierpnia 1999 r. obelisku - z popiersiem gen. J. Hallera w Ossowie. Stowarzyszenie prowadziło działalność poszukiwawczo - wydobywczą, organizowało giełdy militariów oraz gromadziło pamiątki po Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Posiada Muzeum Tradycji Oręża Polskiego. W dniu 13 sierpnia 1999 r. Stowarzyszenie Tradycji Oręża Polskiego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego otrzymało sztandar, który w Katedrze Polowej poświęcił ks. Biskup Polowy gen. dyw. Sławoj Leszek Głódź. III Zjazd Delegatów Stowarzyszenia podjął uchwałę o zmianie nazwy związku na: STOWARZYSZENIE TRADYCJI POLSKIEGO ORĘŻA IM. MARSZAŁKA POLSKI JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO. Prezesem, ponownie został wybrany p. gen. bryg. Kazimierz Bogdanowicz. Aktualnie STPO zawiesiło działalność. Funkcję prezesa pełni p. Kazimierz Celiński.

 

ZWIĄZEK LEGIONISTÓW POLSKICH I ICH RODZIN

 

Wpisany do rejestru Sądu Wojewódzkiego w Warszawie w dniu 14 kwietnia 1998 r. pod poz. RST 3387. Powstał jako alternatywa i stowarzyszenie otwarte wobec Związku Legionistów Polskich z Krakowa, kierowanego przez skompromitowanego "komendanta" Krystiana Waksmundzkiego. Członkowie tego Związku zrzeszeni w Okręgu Warszawskim nie mogąc dochodzić swoich praw na drodze statutowej i wobec narastających nieprawidłowości w Komendzie Naczelnej Związku, postanowili powołać nowe stowarzyszanie Związek Legionistów Polskich i Ich Rodzin z siedzibą w Warszawie. Celem Związku jest- [czytamy w postanowieniu Sądu]: 1. Kultywowanie tradycji legionowych oraz idei niepodległościowych. 2. Uroczyste obchodzenie rocznic związanych z działalnością Legionów oraz osobą Pierwszego Marszałka Polski. 3. Utrwalanie w pamięci Polaków osoby i dzieła Marszałka J. Piłsudskiego. 4. Rozwijanie współpracy ze stowarzyszeniami i instytucjami związanymi z ruchem Piłsudczykowskim i Legionowym. Związek Legionistów Polskich i Ich Rodzin posiadał trzy oddziały: warszawski - utworzony 28.05.1998 r., łódzki - utworzony 14.04.1999 r. i krakowski - utworzony 16.10.1999 r. Aktualnie aktywnie działa tylko Oddział Łódzki, który od m. lutego 2009 roku przejął na siebie funkcję Zarządu Głównego ZLPiIR. Związek dużą uwagę przywiązuje do: utrwalania pamięci narodowej; odbudowy i porządkowania pomników i cmentarzy, szczególnie tych legionowych; współpracy z młodzieżą szkolną, strzelecką, harcerską. Stałym elementem działalności Związku są "Spotkania Pokoleń", rajdy szlakami walk niepodległościowych oraz wieczornice upamiętniające rocznice i święta narodowe. Honorowym Prezesem Związku, jego inspiratorem i założycielem był najstarszy weteran Rzeczypospolitej, peowiak, uczestnik wojny polsko - bolszewickiej w 1920 r. p. gen. bryg. dr med. Stefan TARNAWSKI ps. "Tarło". Aktualnym Prezesem Zarządu Głównego ZLPiIR - po zrezygnowaniu z tej funkcji w m. lutym 2009 roku przez płk dr Wiesława Leszka Ząbka - jest pan Adam Przepałkowski.

 

POROZUMIENIE ORGANIZACJI NIEPODLEGŁOŚCIOWYCH, PIŁSUDCZYKOWSKICH

I KOMBATANCKICH

 

Założone zostało z inspiracji Towarzystwa Pamięci Józefa Piłsudskiego [obecnie Związek Piłsudczyków RP] 16 września 1996 r. w Muzeum Wojska Polskiego celem: - wspólnego organizowania uroczystości świąt państwowych, piłsudczykowskich i kombatanckich, w szczególności: Święta Narodowego - 3 maja, Święta Wojska Polskiego - 15 sierpnia, Święta Niepodległości - 11 lstopada; - podejmowania działań na rzecz propagowania wartości narodowych, patriotycznych i obywatelskich w środowiskach młodzieży szkolnej, akademickiej, strzelców, harcerzy i żołnierzy WP; - wspólnego uczestnictwa w patriotycznych uroczystościach kościelnych i narodowych związanych z tradycją oręża polskiego; - współpracy z kombatantami mieszkającymi za granicami Rzeczypospolitej, zwłaszcza otaczanie opieką mieszkających na dawnych kresach Wschodnich; - wydawanie wspólnego pisma skierowanego do społeczeństwa o tematyce społeczno - historycznej. Podczas uroczystości w przeddzień rocznicy napaści Rosji Sowieckiej na Polskę, w dniu 16 września 1996 r. sygnatariusze Porozumienia podpisali KONSTYTUCJĘ - POROZUMIENIE oraz powołali KONWENT SENIORÓW, w skład którego weszli prezesi poszczególnych organizacji. W przyjętej Konstytucji Programowej duży nacisk położono na współpracę ze środowiskiem kombatanckim i niepodległościowym, dalszą integrację środowiska kombatanckiego, ścisłą więź ze środowiskami kombatanckimi w Wielkiej Brytanii [SPK], w Stanach Zjednoczonych [SWAP], na Litwie [SPK]. Do uczestników spotkania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Sekretarz Stanu prof. Adam Dobroński skierował list, w którym wyraził nadzieję "... że Porozumienie wychodzi naprzeciw oczekiwaniom środowisk dla których przyszłość Polski jest najwyższą wartością." Obecni na spotkaniu przedstawiciele środowiska kombatanckiego z Wielkiej Brytanii, Litwy i Białorusi zadeklarowali poparcie i współpracę z PONPiK. Porozumienie Organizacji liczyło kilkanaście organizacji o proweniencji niepodległościowej, ściśle współpracowało z instytucjami i ośrodkami naukowo-kulturalnymi oraz szkołami kultywującymi te tradycje. W 1997 roku Porozumienie powołało Radę Programową, w skład której wchodzili działacze polityczni, historycy, luminarze nauki i kultury. Natomiast w maju 1998 r. Konwent Seniorów, któremu przewodniczył najstarszy WETERAN [102 letni] gen. bryg. dr med. Stefan Tarnawski, powołał KOMITET OBRONY PAMIĘCI NARODOWEJ. Całością spraw organizacyjnych kierowało Biuro Porozumienia, którego dyrektorem był dr Wiesław L. Ząbek. Aktualnie PONPiK z uwagi na liczne zgony prezesów oraz niskie stany osobowe niektórych sygnatariuszy Porozumienia zawiesiło swoja działalność.

 

dr Wiesław Leszek Ząbek

 

pat 2016